+ Cevap Ver + Yeni Konu aç
4 sonuçtan 1 ile 4 arası

  1. #1
    kenz-i mahfi çevrimdışı Sorumlu
    Sorumlu
    Üyelik Tarihi Üyelik tarihi
    May 2012
    Mesajlar Mesajlar
    812
    Tecrube  Tecrübe Puanı: 129 + 6635


    Kelime Analizi 175: Eşek, Himar, Merkeb

    EŞEK (Türkçe)

    Kelime manası olarak;
    1.Atgillerden uzun kulaklı binek ve hizmet hayvanı, merkep, karakaçan, uzun kulaklı
    2.(mecazen) kaba, yeteneksiz, inatçı kimse
    3. (halk ağzı) odun kesmek için kullanılan üç veya dört ayaklı sehpa
    4. (halk ağzı) duvar örme, sıva yapma vb. Işlerde kullanılan dört ayaklı sehpa
    5. (mecazen) Komünizm

    Eşek kelimesi Eski Türkçe aynı anlama gelen "eşgek" kelimesinden gelmektedir. Öz Türkçe bir kelimedir.

    Bu kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler vardır. En kabul göreni "eş" kökünden gelenidir. Yani "eş" kelimesi "hızlı yürümek, tırıs gitmek" demektir. Bu fiile "-gek" eklenmiştir. Bir başka görüşe göre "eş" kelimesi "eş olan, birlikte bulunan, yardımcı" demektir. "-gek" eki ise küçültme manasındadır. Rusça'daki "işak" kelimesi ile Farsça'daki "aşak" kelimesi Türkçe'den alınmıştır.

    Eşek kelimesinin Farsça'sı "har"dır. Arapçası ise "hımar" kelimesidir.

    Yine dilimizde eşek için kullandığımız "merkep" kelimesinin kökü Arapça olup "rakebe" kelimesinden gelmektedir. Bu kelime ise "binmek" demektir. Arapça'da "merkeb" kelimesi "binek, taşıt aracı" manasına gelmektedir. "merkûb" kelimesi ise "binek hayvanı" demektir.

    Eski Anadolu Türkçesinde eşek, har, hımar, gölük kelimeleri kullanılmıştır. Türk edebiyatında eşekle ilgili bilinen en önemli eser, Şeyhi'nin "Harnamesi"dir.

    Şeyhi'nin "Harmane" yazması ise şöyledir. Şeyhi aslında bir hekimdir. Hacı Bayram Veli'ye intisabı nedeniyle Şeyhi mahlasıyla anılmaktadır.Asıl adı Yusuf Sinan'dır. Kütahya'da doğduğu rivayet edilmiştir. İran'da Seyyid Şerif Cürcani'den ilim öğrenmiştir. Şeyhi, 1415 yılında Çelebi Sultan I. Mehmet'in bir rahatsızlığı nedeniyle onu tedavi etmiştir. Bu tedavide gösterdiği başarı nedeniyle padişah tarafından mükafatlandırılmıştır. Mükafat olarak kendisine Tokuzlu Köyü tımar olarak verilmiştir. Osmanlı Devleti'nin ilk reisületibbası olmuştur. Şeyhi, kendisine tımar olarak verilen Tokuzlu köyünde eşkiyaların hücumuna uğrar, soyulur ve dövülür. Bunun üzerine bu durumu anlatan bir eseri hiciv tarzında olarak "Harname" ismiyle yazmıştır. Bu eserde yük taşımak işinde çalışan bir eşeğin, öküzlere imrenmesini mizahi bir dille ele almış ve Mesnevi tarzında bir eserdir.

    Tarihi Uygur metinlerinde "aşkak" ve "aşak" şeklinde geçmektedir. Eşek sütünün tedavi amacıyla kullanıldığı bilinmektedir.

    Osmanlı Türkçesinde genellikle eşek, merkep, har, çemender kelimeleri kullanılmıştır. Klasik Osmanlı metinlerinde eşek ve har kelimeleri genellikle hiciv amacıyla kullanılmıştır.

    Günümüz Türk Lehçelerinde "eşek" için genellikle birbirine yakın kelimeler kullanılmaktadır.

    Türkiye Türkçesi ağızlarında "eşek" için en çok kullanılan kelime "gölük"tür. Bunlardan başka Anadolu ağızlarında "akçagurun, ankır hacı, cayış, cılkı, çocik, çöçik, dadak, dadarsız, dâhdâh, dikkolalak, düldül, evşek, giliv, gırnav, gülük, gürük, hınbıl, hırı, hukçur, keri, köçü, kodaş, mervan, öçü, şüş, ufacık, yavşançeken kelimeleri kullanılmaktadır.

    Benzer Konular
    Kelime Analizi 123: Meşaiyyun
    Kelime Analizi 123: Meşaiyyun MEŞAİYYUN (Arapça) (مشائيون) Meşşailer, derslerini gezerek veren, peygamberlere uymayarak yalnız akıl ve fikir ile hakikatı bulmaya çalışan ehl-i dalalet, dinsizlik yolunu açanl
    Kelime Analizi 122: Lise
    Kelime Analizi 122: Lise LİSE (Fransızca) (ليسه) Türk eğitim sisteminde sekiz yıllık mecburi ilköğretimini bitirmiş öğrencileri en az dört yıllık bir eğitimle yüksek öğretime hazırlayan ortaöğretim kurumunun adıdır. Li
    Kelime Analizi 121: Mücazefe
    Kelime Analizi 121: Mücazefe MÜCAZEFE (Arapça) (مجازفه) Söz ile karşısındakinin hakkını örtmek, aldatmak. Fıkıhta: tartıp ölçmeden göz kararı ile yapılan tahmini satış, götürü almak, toptan satmak manalarına ge
    Kelime Analizi 120: Pusula
    Kelime Analizi 120: Pusula PUSULA (İtalyanca) (بوصولا) Pusula kelimesi şu manalara gelmektedir: 1- Üzerinde kuzey güney doğrultusunu gösteren bir mıknatıs iğnesi bulunan ve yön tespit etmek için kullanılan k
    Kelime Analizi 21: Perver
    Kelime Analizi 21: Perver PERVER (Pervar): (Farsça) Besleyen, yetiştiren, velinimet, koruyan manasında birleşik kelimeler yapmaya yarayan ek bir kelimedir. Farsça'da bir kelimeyi çoğul yapan "-ân" eki getirilerek "perverân" (y
    Yazar : Risale Forum
    Konu kenz-i mahfi tarafından (29-11-2018 Saat 14:04 ) değiştirilmiştir. Sebep: düzeltme

  2. #2
    kenz-i mahfi çevrimdışı Sorumlu
    Sorumlu
    Üyelik Tarihi Üyelik tarihi
    May 2012
    Mesajlar Mesajlar
    812
    Tecrube  Tecrübe Puanı: 129 + 6635


    Cevap: Kelime Analizi 175: Eşek, Himar, Merkeb

    Eşek, hayatımızın bir parçası olduğundan dolayı onun için kullanılan bazı adlandırmalar mevcuttur. Bunlardan bazıları şunlardır.
    Beşa: Alnında ak olan eşek.
    Çakçak: Yürürken arka ayak bilekleri birbirine sürtünen eşek,
    Çekim: Damızlık iri eşek.
    Celep: Atlara döl veren eşek aygırı,
    Cıbıl: Üzerinde semeri veya eğeri olmayan eşek
    Cobuk: Kuyruğunun ucundaki uzun kıllar kesilmiş eşek,
    Cöfü: İyi yürüyen eşek,
    Çomar: Kuyruğu kısa veya sonradan kesilmiş eşek,
    Deze: Uzun bacatlı bir çeşik kara eşek.
    Hacıgötüret: Zayıf, güçsüz eşek.
    Isliboz: Rengi bozla kahverengi arasında olan eşek
    İtelli: Ayak uçları dışarıya doğru olan eşek.
    Karamalak: Ağzı ve burnu siyah olan eşek
    Kırbız: İri, damızlık eşek.
    Küldoru: Külrengi eşek
    Külen: Boz Renkli eşek
    Küre: Küçük eşek.
    Longurdamak: At, eşek gibi hayvanların yavaş yavaş koşması,
    Peki: Eşek semeri
    Puto eşek: Kuyruğu kesik eşek,
    Sarıboz: Aka yakın sarı renkli eşek,
    Selgi kulak: Kulağı küçük eşek,
    Semerlik: Dört yaşında eşek.
    Tıngıl mıngıl: At, eşek gibi hayvanların uyumlu yürüyüşü,
    Zonguldatmak: Eşeği tırıs yürütmek,

    Görüldüğü gibi eşeğin Anadolu ağızlarında kullanım şekli bir hayli fazladır. İnsanların hayatında fazla yeri olduğu için eşek için kullanılan kelimeler de fazla olmuştur.

    Eşeğin yavrusu için kullanılan kelimeler bir hayli fazladır. Eşek yavrusu için kullanılan "daylak" kelimesi aynı zamanda at yavrusu için de kullanılmıştır ve "tay" kelimesinin de buradan geldiği söylenmektedir. Bunun dışında eşek yavrusu için kullanılan kelimeler, "godak, gülün, günlük, hortik, hotik, hotuk, hüre, karakaçan, karık, kırı, kodak, kulun, kurak, kutuk, kürsük, pırlak, pilo, punak, zıpçık, mırık şeklindedir.
    Eşek ile ilgili bitki adlandırmaları yaklaşık olarak 20 civarındadır. En bilinenleri eşek dikeni, eşek eriği, eşek kengeri, eşek tırnağı, eşek turpudur. Hayvan ismi olarak da eşek arısı en bilinenidir.
    Yazar : Risale Forum

  3. #3
    kenz-i mahfi çevrimdışı Sorumlu
    Sorumlu
    Üyelik Tarihi Üyelik tarihi
    May 2012
    Mesajlar Mesajlar
    812
    Tecrube  Tecrübe Puanı: 129 + 6635


    Cevap: Kelime Analizi 175: Eşek, Himar, Merkeb

    Eşeğin bu kadar hayatımıza girmesi dolayısıyla atasözleri ve deyimlerde de çok sıklıkla kullanıyoruz. Bunlara misal olarak;
    -yük altında eşek anırmaz
    -yük altında eşek kalır
    -yorgun eşeğin çüş canına minnet
    -topal eşekle kervana katılmak,
    -tevekkelin eşeğini kurt yemez,
    -ölmüş eşek kurttan korkmaz,
    --ölme eşeğim ölme
    -mektepten çıkan eşen Marsıvandan çıkmaz,
    -hıyar akçesiyle alınan eşeğin ölümü sudan olur,
    -geçti Borun pazarı sür eşeği Niğdeye,
    -eşekten düşmüşe dönmek,
    -eşek sudan gelinceye kadar dövmek,
    -eşek kuyruğu gibi ne uzar ne kısalır,
    -eşek kocamakla tavla başı olmaz,
    -eşek kadar,
    -eşek hoşaftan ne anlar,
    -eşek gibi,
    -eşek eve gelmiş, yorga yolda kalmış,
    -eşek derisi gibi,
    -eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz,
    -eşek bile bir düştüğü yere bir daha düşmez,
    -eşek at olmaz, ciğer et olmaz,
    -eşeğini sağlam kazığa bağlamak,
    -eşeğin sahibinin dediği yere bağla da varsın kurt yesin,
    -eşeğin kuyruğunu kalabalıkta kesme, kimi uzun der, kimi kısa,
    -eşeğin kuyruğu gibi,
    -eşeği düğüne çağırmışlar, ya su lazımdır ya odun demiş,
    -eşeği dama çıkaran yine yendi indirir,
    -eşeğe gücü yetmeyip semerini dövmek,
    -eşeğe cilve yap demişler, cifte atmış,
    -eşeğe altın semer vursalar yine eşektir,
    -emanet eşeğin yuları gevşek olur,
    -el elin eşeğini türkü çağırarak arar,
    -dilini eşek arısı soksun,
    -devenin derisi eşeğe yük olur,
    -deve büyüktür ama beşini bir eşek yeder,
    -boş eşek yorga gider,
    -baş ol da eşek başı ol,
    -atan düşene yorgan döşek, eşekten düşene kazma kürek,
    -atlar tepişir, arada eşekler ezilir,
    -aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz,
    -alçacık eşeğe herkes biner,
    Yazar : Risale Forum
    Konu kenz-i mahfi tarafından (29-11-2018 Saat 13:46 ) değiştirilmiştir. Sebep: düzeltme

  4. #4
    kenz-i mahfi çevrimdışı Sorumlu
    Sorumlu
    Üyelik Tarihi Üyelik tarihi
    May 2012
    Mesajlar Mesajlar
    812
    Tecrube  Tecrübe Puanı: 129 + 6635


    Cevap: Kelime Analizi 175: Eşek, Himar, Merkeb

    Kur'an-ı Kerim'de eşek manasına gelen "himar" kelimesi kullanılmıştır. Bu kelime ise "kırmızı" manasına gelen "hamere" kelimesinden türetilmiştir. Kur'an-ı Kerim'de "eşek" manasında olarak "himar" kelimesi 5 yerde geçmektedir. Bunlar;
    1. Bakara Suresi 259.ayette mealen: "Yahut altı üstüne gelmiş bir şehre uğrayan kimseyi görmedin mi? O, "Allah, burayı ölümünden sonra nasıl diriltecek? Demişti. Bunun üzerine, Allah onu öldürüp yüzyıl ölü bıraktı, sonra diriltti ve ona sordu: "Ne kadar kaldın?" O, "bir gün veya bir günden daha az kaldım" diye cevap verdi. Allah şöyle dedi: "Hayır, yüz sene kaldın. Böyle iken yiyeceğine ve içeceğine bak, henüz bozulmamış. Bir de eşeğine bak! Seni insanlara ibret belgesi kılmamız içindir. Kemiklerine de bak, nasıl onları bir araya getiriyor, sonra onlara nasıl et giydiriyoruz?" Kendisine bütün bunlar apaçık belli olunca, şöyle dedi: "Şimdi, biliyorum ki, şüphesiz Allah'ın gücü her şeye hakkıyla yeter. "
    2. Nahl Suresi'nin 8.ayetinde mealen; "Hem binesiniz diye, hem de süs olarak atları, katırları ve merkepleri de yarattı. Bilemeyeceğiniz daha nice şeyleri de yaratır.
    3.Lokman Suresi'nin 19.ayetinde mealen; "Yürüyüşünde tabii ol. Sesini alçalt. Çünkü seslerin en çirkini herhalde eşeklerin sesidir!"
    4.Cum'a Suresi'nin 5.ayetinde mealen; "Tevrat'la yükümlü tutulup da onunla amel etmeyenlerin durumu, ciltlerle kitap taşıyan eşeğin durumu gibidir. Allah'ın ayetlerini inkar eden topluluğun hali ne kötüdür. Allah, zamilre topluluğunu hidayete erdirmez.
    5.Müddessir Suresi'nin 50.ayetinde mealen: "Onlar sanki arslandan kaçan yaban eşekleridirler."
    Yazar : Risale Forum
    Konu kenz-i mahfi tarafından (29-11-2018 Saat 13:47 ) değiştirilmiştir. Sebep: düzeltme

Facebook Yorumları

Facebook Giriş

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Bu Konudaki Etiketler

Sosyal İmleme

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222