+ Cevap Ver + Yeni Konu aç
2 sonuçtan 1 ile 2 arası

  1. #1
    Üyelik Tarihi Üyelik tarihi
    May 2012
    Mesajlar Mesajlar
    735
    Tecrube  Tecrübe Puanı: 119 + 6485


    Kelime Analizi 6: Haşiye

    HAŞİYE: Sahife kenarına veya altına yazılan izah. Bir kitabın izah ve şerhini yapan yazı, Kenar, pervaz.

    Haşiye yazmaya "tahşiye",
    tahşiye yazan kişiye "muhaşşi" ve
    haşiyeli eserlere de "muhaşşa" denilmektedir.

    Bir metnin altına, metnin herhangi bir noktasıyla ilgili olarak yazılan açıklamadır. Günümüzde bu kelime unutulmaya yüz tutmuştur. Günlük dilde "dipnot" veya "not" olarak bilinen kelimedir.

    "haşiye" kelimesi Arapça'da "kumaşın kenar süsü" manasına gelmektedir. "haşiye" manasına gelen "hamiş" kelimesi de kullanılmaktadır. Fakat "hamiş" daha çok metnin bittiği yerde konulmakla "haşiye"den ayrılmaktadır. Çünkü haşiye hem metnin kenarına ve sayfa altına ve metnin herhangi bir noktası için konulabilmektedir.

    Osmanlı Devleti zamanında bir kitabın metniyle ilgili düşüncelerin, açıklayıcı notların sayfa kenarına veya altına yazılmasıyla hususan fıkıh, kelam ve tasavvuf dalındaki eserlerde yüzlerce mükemmel eser verilmiştir. Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında kitap yazmak yerine yazılan kitaplara "haşiye" şeklinde notlar düşülmek veya ayrı bir "haşiye" eser yazmak şeklinde telifatta bulunulmuştur. Eskimiş bir eseri bu şekilde "haşiye" düşülmek suretiyle yeniden ihya etme yoluna gidilmiştir. "haşiye" yazmak hususunda en meşhurlardan birisi "Beydavi"dir.

    Osmanlı Devleti zamanında müellifler kibarlıktan olacak ki "not" yerine Arapça "kumaşın kenar süsü" manasına gelen "haşiye" kelimesini yani "süs" kelimesini kullanmışlardır.

    Hukuki Terim olarak "haşiye" kelimesi, "metnin herhangi bir noktasıyla ilgili olarak yazılan açıklama, dipnot" manasına gelmektedir.

    "haşiye"ler sayfa sonlarına daha ince harf ile yazılmaktadır.

    Yazma eserlerin saçaklı ve yaldızlı olan sayfalarına da "haşiye" denilmiştir. Osmanlı Devleti zamanında Kur'an-ı Kerim'lerin ilk iki sayfası diğer sayfalardan farklı olarak yaldızlı, Kur'an-ı Kerim dışındaki eserlerin ise birer sayfası yaldızlı, süslü ve haşiyeli olurdu. Bu gelenek halen devam etmekle Kur'an-ı Kerim'lerin ilk iki sayfası farklı yazılmaktadır.

    Yeni nesil maalesef bu kelimeye yabancıdır. Ecdadımız ile aramıza nasıl bir uçurum konulduğu bu kelimeden de anlaşılmaktadır.

    Benzer Konular
    Kelime Analizi 141: Satranç
    Kelime Analizi 141: Satranç SATRANÇ (Arapça) شطرنج İki kişi arasında altmış dört kareli bir tahta üzerinde değerleri ve adları değişik siyah ve beyaz on altışar taşla oynanan bir oyun manasına gelmektedir. "Satr
    Kelime Analizi 140: Boykot
    Kelime Analizi 140: Boykot BOYKOT (İngilizce) Bir malı veya hizmeti satın almamak suretiyle yapılan direniş eylemi manasına gelmektedir. Kelime olarak İngilizce aynı anlama gelen "boycott" kelimesinden gelmektedir. İngilizce olan bu
    Kelime Analizi 113: Beter
    Kelime Analizi 113: Beter BETER (Farsça) (بدتر) Çok kötü, en kötü demektir. Farsça'da "bed" kelimesi "kötü" demektir. "-ter" kelimesi ise derecelendirme eki olup "daha, en, çok" man
    Kelime Analizi 70: Nefer
    Kelime Analizi 70: Nefer NEFER (نفر)(Arapça) Bir kişi, tek kişi, asker, er (Bazılarınca insan cemaati, üç ile on arasında bir sayıya sahip olan küçük topluluk) manalarına gelmektedir. “Nefer” (نف&#
    Kelime Analizi 36: Tiryak
    Kelime Analizi 36: Tiryak TİRYAK (ترياق) (Yunanca): Bitkisel, madensel ve hayvansal maddelerin karışımından hazırlanan ilaç, panzehir. manasına geliyor. Tiryak, İran ve Azerbaycan'da yetişen bir bitkinin adıdır. Af
    Yazar : Risale Forum

  2. #2
    Üyelik Tarihi Üyelik tarihi
    May 2012
    Mesajlar Mesajlar
    735
    Tecrube  Tecrübe Puanı: 119 + 6485


    Cevap: Kelime Analizi 6: Haşiye

    Risale-i Nur Külliyatı'nda "haşiye" geleneğine çok ehemmiyet verilmiş ve külliyatın her kitabında "haşiye" kullanılmıştır. Haşiyeler genellikle sayfa sonuna yazılmakla beraber 17. Söz'de olduğu gibi metnin içine de yazılmıştır. 17. Söz'de 17 haşiye kullanılmıştır.

    Risale-i Nur okuyucularının çok aşina olduğu bir kelimedir. En fazla ve ilmi haşiyeler Sözler kitabında bulunmaktadır.

    "haşiye" manasında olan "hamiş" sadece Barla Lahikası'nda ve 1 defa geçmektedir.

    Dipnot olmayıp dipnot makamında kullanılan "ihtar" ise külliyatta toplam 15 defa kullanılmıştır.

    Yine dipnot makamında kullanılan "tenbih" 2 yerde, "itizar" 1 yerde zikredilmiştir.

    Dipnot yerine kullanılan (*) işareti külliyatta toplam olarak 79 defa kullanılmıştır.

    Dipnot yerine kullanılan [1] ise külliyatta toplam olarak 52 defa kullanılmıştır.

    Yine dipnot makamında kullanılan "nüsha" kelimesi ise 23 tanesi 29. Lem'ada ve 1 tanesi Sözler'de olmak üzere toplam 24 defa zikredilmiştir.

    Risale-i Nur Külliyatı'nda dipnot olarak geçmeyen "haşiye" kelimesinin geçtiği bazı yerler şöyledir:

    "Elbette ve herhalde o kitâbın aslı yazılmış ve haşir ve neşir ile haşiyeleri de yazılacak. Ve umumun defter-i a'mâlleri onda kaydedilecek." (10.Söz)

    "Şu Sözün İkinci Makamının dördüncü Allahü ekber mertebesinin âhir fıkrasının haşiyesinde, hem Yirmi İkinci Sözde, hem Yirminci Mektupta ve Zeylinde ispat edilmiş ki, hilkat-i eşya, Vâhid-i Ehade verilse, bütün eşya bir şey gibi kolay olur." (29. Söz)

    "Yirmi Sekizinci Sözün ikinci suâlinin cevabındaki Haşiyede denilmişti ki: Tahavvülât-ı zerrâtın ve zîhayat cisimlerde zerrât harekâtının binler hikmetlerinden bir hikmeti dahi, zerreleri nurlandırmaktır..." (30. Söz)

    "Şu defterin vücudu, Yirmi Altıncı Sözde, hem Onuncu Sözün haşiyesinde ispat edilmiştir." (10. Mektup)

    "Hazret-i Üstadımız, Yirmi Dokuzuncu Arabî Lem'anın Altıncı Babının haşiyesinde, bu iki cümle hakkında, "Bu iki mübarek kelâmın merâtibi, ilimden ziyade fikir ve zikir olduğundan, Arabî zikredildi" diye beyanda bulunmaktadır." (5. Lem'a) ==> Aynı ibare Fihristesinde de geçmektedir.

    "Onuncu Sözün haşiyesinde beyan edildiği gibi, bir zaman bir dünya güzeli, bir âşıkını huzurundan çıkarıyor. O adamdaki aşk, birden adâvete dönüyor ve diyor ki: "Tuh, ne kadar çirkindir!" diyerek, kendine teselli vermek için cemâlinden küsüyor, cemâlini inkâr ediyor." (30.Lem'a)

    "mezkûr bahsimiz münasebetiyle Gençlik Rehberinde bir haşiye olarak yazılan bir temsil ile beyan edeceğiz." (11. Şua)

    "Üçüncü Meselede izah edilen ve Gençlik Rehberinde bir haşiye bulunan çok ehemmiyetli bir neticedir." (11. Şua)

    "...iki güzel ve latif haşiyelerle hatime verilmek suretiyle çiçeğin tamam edilmesi..." (11.Şua)


    Bu ve benzeri şekilde toplam olarak 58 yerde zikredilmiştir.

    Herhangi bir risalenin bölümü ve lahikaların bir mektubu makamında zikredilen haşiyelerin toplamı ise 16'dır.

    Risale-i Nur Külliyatı'nda "haşiye"nin geçme oranları şöyledir:
    Sözler 127
    Lem'alar 100
    Mektubat 77
    Şualar 39
    Asa-yı Musa 35
    Mesnevi-i Nuriye 4
    İşarat-ül İ'caz 14
    Barla Lahikası 36
    Kastamonu Lahikası 32
    Emirdağ Lahikası 46
    Sikke-i Tasdik-i Gaybi 37
    Tarihçe-i Hayatı 75
    TOPLAM 589
    Yazar : Risale Forum

Facebook Yorumları

Facebook Giriş

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Bu Konudaki Etiketler

Sosyal İmleme

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222